Łódź, 10 czerwca 2026 r.
Stanowisko nr 12/2026
Rady Krajowej Sekcji Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność”
w sprawie niepodpisywania przez Prezydenta RP ustawy
o powołaniu rzecznika praw ucznia
Sejm RP przyjął w końcu maja br. ustawę o prawach i obowiązkach uczniów. Wprowadzono w niej instytucję szkolnego rzecznika praw uczniowskich.
Sprawa wywołuje ogromne kontrowersje. Społeczny opór wobec tej decyzji zaowocował tym, że projektodawcy czyli MEN zaproponowali, by obowiązkowe funkcjonowanie rzecznika nastąpiło nie od września bieżącego roku, a dopiero od 1 września 2028 r. Do tego czasu szkoły i placówki mogą dobrowolnie zdecydować o utworzeniu takiego stanowiska (jego utworzenie musi być uregulowane w statucie).
Jednym z argumentów przeciwko wprowadzeniu tej instytucji jest brak zapewnienia dodatku dla nauczyciela, który miałby sprawować tę funkcję. Jednak naszym zdaniem nie to jest kluczowym problemem. Istotne jest to, że wprowadzenie tej funkcji to powielanie tego, co już w szkołach jest czyli samorządu uczniowskiego, roli pedagogów, wychowawców i dyrektorów, a przede wszystkim zaburzenie równowagi między prawami ucznia i nauczyciela.
Wprowadzenie rzecznika praw ucznia to próba ograniczenia autonomii szkół. Nowy organ miałby kompetencje, które już dziś mają rzecznik praw dziecka, kuratoria oświaty oraz dyrektorzy szkół. Do tego rzecznicy mają być powoływani i nadzorowani przez ministra lub organy samorządowe, co rodzi ryzyko ich upolitycznienia. O tym mówią powszechnie w środowisku oświatowym nie tylko związkowcy, ale pedagodzy niezależnie od różnic politycznych.
Zwracamy się do Prezydenta RP o wzięcie pod uwagę tych głosów i zawetowanie ww. ustawy.
Przewodniczący KSOiW
NSZZ „Solidarność”
dr Waldemar Jakubowski
