Łódź, 10 czerwca 2026 r.
Stanowisko nr 13/2026
Rady Krajowej Sekcji Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność”
w sprawie zastępowania tradycyjnych pojęć „uczeń” i „uczennica”
określeniem „osoba uczniowska”
Krajowa Sekcja Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność” wyraża zdecydowany sprzeciw wobec podejmowanych prób zastępowania utrwalonych w polskiej tradycji edukacyjnej pojęć „uczeń” i „uczennica” określeniem „osoba uczniowska”.
Szkoła jest instytucją opartą nie tylko na przepisach prawa, lecz również na dorobku kulturowym, językowym i wychowawczym wielu pokoleń Polaków. Język używany w edukacji powinien być zrozumiały, precyzyjny i zakorzeniony w tradycji. Pojęcia „uczeń” i „uczennica” od dziesięcioleci funkcjonują w polskim systemie oświaty, są obecne w ustawach, literaturze pedagogicznej, dokumentach szkolnych i codziennej praktyce wychowawczej.
Wprowadzanie sztucznych konstrukcji językowych, takich jak „osoba uczniowska”, nie rozwiązuje żadnego rzeczywistego problemu polskiej szkoły. Nie poprawia jakości kształcenia, nie zwiększa bezpieczeństwa uczniów, nie podnosi prestiżu zawodu nauczyciela ani nie przyczynia się do rozwiązania problemów kadrowych i finansowych, z którymi zmaga się oświata. Stanowi natomiast kolejny przykład działań odrywających debatę publiczną od rzeczywistych wyzwań stojących przed systemem edukacji.
Z niepokojem obserwujemy tendencję do zastępowania naturalnego języka polskiego terminologią tworzoną pod wpływem chwilowych mód ideologicznych. Szkoła powinna być miejscem przekazywania dorobku narodowego, kultury i języka ojczystego, a nie przestrzenią eksperymentów językowych pozbawionych społecznego zakorzenienia.
Polska tradycja edukacyjna opiera się na szacunku dla ucznia, nauczyciela i rodzica. Relacje te nie wymagają tworzenia nowych określeń ani redefiniowania podstawowych pojęć funkcjonujących w języku od pokoleń. Wymagają natomiast wzajemnego szacunku, odpowiedzialności oraz troski o jakość wychowania i nauczania.
Krajowa Sekcja Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność” apeluje do Ministerstwa Edukacji Narodowej, środowisk akademickich oraz instytucji publicznych o poszanowanie polskiej tradycji językowej i edukacyjnej oraz o stosowanie w dokumentach, materiałach dydaktycznych i komunikacji publicznej utrwalonych pojęć „uczeń” i „uczennica”, które pozostają zrozumiałe, jednoznaczne i powszechnie akceptowane przez społeczeństwo.
Polska szkoła potrzebuje dziś stabilności, wysokiego poziomu nauczania, dobrze wynagradzanych nauczycieli i szacunku dla jej wielowiekowego dziedzictwa, a nie sporów wywoływanych przez sztucznie kreowane zmiany językowe.
Przewodniczący KSOiW
NSZZ „Solidarność”
dr Waldemar Jakubowski
