Warszawa, 6 listopada 2025 r.
Stanowisko nr 14/2025
Rady Krajowej Sekcji Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność”
ws. rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy – Prawo oświatowe
oraz niektórych innych ustaw
(druk nr 1857 z dnia 17 października 2025 r.)
Rada Krajowej Sekcji Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność” wyraża zdecydowany sprzeciw wobec rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw, stanowiącego w istocie próbę gruntownej przebudowy systemu edukacji bez zapewnienia niezbędnych analiz, konsultacji społecznych i przygotowania wdrożeniowego.
Projekt wprowadza zmiany o charakterze systemowym – zarówno w filozofii podstawy programowej (odejście od treści nauczania na rzecz tzw. „efektów uczenia się”), jak i w zakresie ramowych planów nauczania, egzaminów, oceniania, nadzoru pedagogicznego oraz gromadzenia danych oświatowych. Proponowane rozwiązania, choć przedstawiane jako „porządkujące”, w rzeczywistości pogłębiają chaos legislacyjny, prowadzą do fragmentaryzacji prawa oświatowego i osłabienia spójności systemu edukacji.
UZASADNIENIE:
Za szczególnie niebezpieczne Rada uznaje:
• oparcie projektowanych zmian na nieukończonym i budzącym liczne kontrowersje dokumencie „Profil absolwenta i absolwentki” opracowanym przez IBE-PIB,
• wprowadzenie do ustawy nieostrych, nieprawniczych pojęć takich jak „oczekiwane efekty uczenia się” i „doświadczenia edukacyjne”, co grozi niejednoznacznością interpretacyjną i częstymi nowelizacjami,
• brak rzetelnej analizy kosztów wdrożenia – w tym przygotowania nauczycieli, dostosowania podręczników i egzaminów oraz wyposażenia szkół,
• zwiększenie obciążeń biurokratycznych nauczycieli i dyrektorów szkół pod pozorem „elastyczności” podstawy programowej,
• nadmierne uprawnienia ministra właściwego do spraw oświaty w zakresie kształtowania podstaw programowych i ramowych planów nauczania, bez gwarancji szerokich konsultacji społecznych,
• zagrożenie marginalizacją wychowania fizycznego, wynikające z usunięcia gwarancyjnego zapisu o wymiarze godzin WF z poziomu ustawy,
• rozszerzenie gromadzenia i przetwarzania danych osobowych w systemach SIO, SIOEO i SIOEZ bez zapewnienia właściwych zabezpieczeń technicznych i prawnych,
• osłabienie nadzoru pedagogicznego oraz ryzyko nadmiernej uznaniowości działań kuratorów oświaty,
• zmiany w zasadach funkcjonowania Kapituły do Spraw Profesorów Oświaty, prowadzące do ograniczenia jej pluralizmu i transparentności.
Projekt zakłada wdrażanie reformy od roku 2026, mimo że kluczowe elementy –w tym nowa podstawa programowa – nie zostały ukończone. Tak szybkie tempo i brak całościowego planu wdrożenia grożą dezorganizacją pracy szkół, dezorientacją uczniów i rodziców oraz pogorszeniem warunków pracy nauczycieli.
Krajowa Sekcja Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność” zwraca również uwagę, że projekt nie odnosi się do realnych problemów polskiej szkoły: niskiego finansowania, braków kadrowych, przeciążenia nauczycieli obowiązkami pozadydaktycznymi, rosnących nierówności edukacyjnych i braku systemowego wsparcia psychologicznego.
Rada KSOiW NSZZ „Solidarność” apeluje do Posłanek i Posłów Rzeczypospolitej Polskiej o wstrzymanie prac nad projektem ustawy (druk nr 1857) i podjęcie działań zmierzających do przeprowadzenia rzetelnej, szerokiej debaty publicznej na temat kierunków rozwoju polskiego systemu edukacji. Proponowane zmiany – oderwane od praktyki szkolnej, oparte na nieukończonych dokumentach i pozbawione analizy skutków społecznych– mogą doprowadzić do trwałego obniżenia jakości kształcenia, utraty kulturowej spójności szkoły oraz osłabienia roli nauczyciela jako autonomicznego twórcy procesu dydaktycznego.
W imieniu środowiska nauczycielskiego, rodziców i wszystkich osób zatroskanych o przyszłość polskiej szkoły, Rada Krajowej Sekcji Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność” apeluje o zatrzymanie destrukcyjnych zmian oraz o powrót do rzetelnej, merytorycznej dyskusji o edukacji opartej na wartościach, wiedzy i odpowiedzialności.
Przewodniczący KSOiW
NSZZ „Solidarność”
dr Waldemar Jakubowski
