Warszawa, dnia 24 listopada 2025 r
Stanowisko Prezydium Rady Krajowej Sekcji Oświaty i Wychowania
NSZZ „Solidarność”
w sprawie nowelizacji Karty Nauczyciela
dotyczącej rozliczania godzin ponadwymiarowych
Prezydium Rady KSOiW NSZZ „Solidarność” z niepokojem i obawą przyjmuje drugą w przeciągu trzech miesięcy nowelizację Karty Nauczyciela, odnoszącą się do zasad rozliczania godzin ponadwymiarowych.
Jest to kolejny, budzący wiele wątpliwości, akt prawny, w przekonaniu znakomitej większości posłów mający zażegnać kryzys prawny wygenerowany przez resort edukacji. Prezydium KSOiW stwierdza, że prace legislacyjne prowadzone były w nadmiernym pośpiechu, bez rzetelnych konsultacji społecznych.
KSOiW już na etapie prac sejmowych zgłaszała gotowość przedstawienia kompleksowych rozwiązań dotyczących rozliczania godzin ponadwymiarowych i apelowała o współpracę – zarówno do posła wnioskodawcy, jak i przewodniczącej komisji. Niestety presja czasu przeważyła, co może skutkować w praktyce szkolnej kolejnymi trudnościami interpretacyjnymi.
Entuzjastycznie przyjęta przez przedstawicieli koalicji rządzącej oraz reprezentantów niektórych nauczycielskich związków zawodowych ustawa wprowadza do prawa oświatowego bardzo niepokojący mechanizm – w sytuacji niezrealizowania przez nauczycieli przydzielonych godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych – z przyczyn ich niedotyczących.
Aby uzyskać wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe, część nauczycieli będzie zmuszona do realizacji zadań statutowych szkoły a inni nie, pozostawiając decyzję w tej materii do arbitralnego rozstrzygnięcia przez dyrektora szkoły. Powyższe rozwiązanie ewidentnie wypełnia znamiona dyskryminacji niektórych pracowników i doprowadzi do oczywistych antagonizmów w szkołach oraz placówkach oświatowych.
Projekt nie reguluje ponadto szeregu istotnych kwestii, na które KSOiW od dawna zwracauwagę:
- Ryzyko niekorzystnych interpretacji w zakresie wyjazdów i wycieczek szkolnych. Wykreślenie art. 35 ust. 3e pkt 1 może prowadzić do sytuacji, w której nauczyciel realizujący obowiązki na wycieczce nie otrzyma wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe, co byłoby sprzeczne z charakterem pracy nauczyciela oraz intencją ustawodawcy.
- Krajowa Sekcja Oświaty i Wychowania NSZZStrona 2 z 22. Brak regulacji dotyczących zadań wynikających z art. 42 ust. 2 pkt 3 KN. Ustawodawca nie odniósł się m.in. do kwestii wynagrodzenia za niezrealizowanie zajęć rewalidacyjnych, indywidualnych w szkołach artystycznych szkoleń, wyjazdów w ramach programów unijnych, egzaminów czy innych zadań realizowanych na polecenie dyrektora, co w praktyce wygeneruje liczne spory interpretacyjne.
- Niejasne zasady rozliczania tzw. nietypowych dni pracy. Nowelizacja nie rozstrzyga kwestii wypłat za dni dyrektorskie, rekolekcje, dni egzaminacyjne oraz pierwszy i ostatni dzień zajęć edukacyjnych.
- Ryzyko automatycznego obniżania liczby godzin ponadwymiarowych. Przepis dotyczący tygodni z mniejszą liczbą zajęć może zostać wykorzystany przez organy prowadzące do ograniczania wynagrodzenia nauczycieli.
- Dodatkowa biurokracja i możliwe spory z organami nadzoru. Obowiązek dokumentowania „innych zadań” wciąż nie rozwiązuje problemu nieuregulowanego zagadnienia czasu pracy nauczycieli i może prowadzić do kolejnych konfliktów z PIP i organami prowadzącymi.
Kolejny, nieprzemyślany akt prawny z zakresu rozliczania wynagrodzenia nauczycieli jest efektem braku faktycznego dialogu społecznego, co przejawia się współpracą tylko z wybranymi przez rząd partnerami społecznymi przy jednoczesnym odrzuceniu a priori argumentów podnoszonych przez KSOiW NSZZ „Solidarność”. Oczekujemy od ustawodawcy kontynuacji prac legislacyjnych z udziałem partnerów społecznych tak, aby stworzyć rozwiązania:
- jasne, spójne i możliwe do stosowania w każdym typie szkoły,
- zgodne z zasadami prawa pracy,
- chroniące nauczycieli przed dowolnością interpretacyjną i nieuzasadnionym obniżaniem wynagrodzeń.
KSOiW ponawia gotowość do współpracy nad dalszymi zmianami i przekazania własnych propozycji, które pozwolą na uporządkowanie i ujednolicenie systemu rozliczeń godzin ponadwymiarowych.
W imieniu Prezydium
